17.50 uur vanuit het hotel in Trondheim

Inmiddels ontwaakt uit de sprookjes van 1001 nacht en terug naar de vliegrealiteit. De eerste dubbele Europadienst Zürich - Newcastle zit er al weer op. Even flink omschakelen. Terug naar het ritme van alledag. Voor zover je in mijn geval van ritme kan spreken, met al die ongerelmatige diensten. Je kunt er donder op zeggen dat er een stand-by periode van vijf keer vijf tot vijf op je vakantie volgt. Zo ook bij mij. Ik mocht gelukkig eerst even een dagje bijkomen tijdens de eerste dag niet opgeroepen Luchtvaart TBS. Daarna werd het een allegaartje van vanalles en nogwat. Op dag twee een enkel dagdienstje Aberdeen en momenteel bezig met de driedaagse die mij daarna werd toebedeeld. En zo zijn de vijf dagen weer goed gevuld.

Net even lekker door de straten Trondheim gestruind na een lange vliegdag. Mooi weer en terrassen vol. De zomer heeft ook in Europa zijn intrede gedaan. Heerlijk. Maar zoals beloofd het vervolgverhaal van mijn Marokkaanse rondreis.

Marokko Hoofdstuk 2. Thuis in Marokko 

Op naar de volgende plek. Bijtijds opstaan. Nog even gauw ontbijten met verse jus, een gekke bubbelige gele Marokkaanse pannenkoek, brood en pruimenjam. Spullen pakken en op weg naar een nieuw avontuur. Dat is het lekkere van op de bonnefooi op pad gaan. Je kunt zo lang blijven en weggaan wanneer je wilt. We hebben gezien dat reizen per bus ook anders kan dan lekker onspannen op je lauweren rusten in een comfortabele aircogekoelde touringkar. Als je (per ongeluk) een goedkopere maatschappij kiest. Na een kaartje te hebben gekocht aan het loket worden we naar de bus gedirigeerd. Bij de bus wordt ons verteld dat we 5 Dirham moeten betalen per bagagestuk. Ik geef de chauffeur een muntje van tien voor onze twee tassen. Geagiteerd duwt hij het terug in mijn hand. "J'ai dit DIX chaque piece!!" snauwt hij ons toe. En zo moet je als toerist ineens het dubbele betalen.

De bus zou er ongeveer vier uur over doen. In de praktijk pakte dit anders uit. We vertrokken al ruim een uur te laat. Er waren geen vaste stops. Iedereen langs de route die mee wilde hoefde maar zijn hand op te steken en ze konden nog mee. Voor uitstappen gold hetzelfde. Schreeuwen of handenklappen en de bust stopte, halte of niet. Zo deden we er uiteindelijk zeven uur over voordat we op onze plaats van bestemming kwamen. Zonder airco. Mét dertig graden zweeplakklefheid. Koelte toewapperen met papiertjes. Verzitten. Telkens weer die venters van broodjes friet met vlees aan boord, die zaken proberen te verkopen. Of je dranken, koek en chocola proberen te slijten. Een bedelaarster jammert om geld naar de buspassagiers met een kind op de arm. Ze heeft niet eens tranen en voert duidelijk een onecht toneelstuk op voor de centen. Geloofpredikers verkondigen Koranteksten en delen zelf samengestelde geloofsboekjes in het Arabisch uit. Kwakzalvers proberen je vol bravoure hun middeltjes 'tegen alle kwaaltjes' te verkopen. Ze worden verondersteld te helpen tegen kaalheid, misselijkheid én schimmeltenen.

De bus zit overvol. Er zitten zelfs mensen in het gangpad. Een passagier die instapt weigert daarvoor te betalen, maar wil desondanks toch meereizen. Er ontstaat een luid meningsverschil tussen de steward-kaartjesverkoper-bagagelader en het desbetreffend persoon. Iedereen (lees: voornamelijk de mannen) begint zich ermee te bemoeien. Ze chauffeur zegt dat hij de man zijn bagage van boord gaat halen. De discussie verplaatst zich. Het ruzieënde duo gaat buiten de bus verder. Gevolgd door een hele meute die ook wel wat te zeggen heeft en die wel wil weten hoe het afloopt. Jan en alleman wil een vinger in de pap wil hebben. Hitte. De overige passagiers strekken hun nekken om te zien wat er gebeurt. Wij zitten aan de verkeerde kant om dingen te zien. Wij horen alleen wat er gebeurt. Er ontstaat een hangemeen. Er klinken een paar rake klappen. Iedereen stapt weer zwijgend in. De bus vervolgt zijn route. Zonder de opgefokte weigerende passagier.

-----

Essaouira is... dwalen door smalle straatjes. Je verlekkeren op de kleine soukmarkjes. Vissersboten in de haven. Wegwaaien en een zonnesteek krijgen op het strand. Lunchen met lekker banaansap, goede gesprekken en een omelet met kaas en brood. Paardrijden door de duinen op Calimero en the Black Prince. Een servetvouwcursus met de ober in het zojuist geopende restaurant. Rode biet knoeien op mijn beige linnen broek.

In El Jadida bevindt zich een school tegenover het hotel. De kinderen wekken ons met hun gezang. Even snel de biet in de handwas. Waslijntouw kopen bij een fourniturenwinkeltje in het naaiatelierstraatje. Leg dat maar eens uit in steenkoolFrans. Douchen en de hotelkamer kleddernat. Ontbijten met komijnbrood, hompen kaas en yoghurtpudding. Onze oma's verblijden met een telefoontje. 's Middags wederom als enige toeristen in de lokale hammam dampen. De zwangere poes van de dag ervoor heeft haar jongen geworpen. De soupe de légume wordt vers voor ons bereid en smaakt voortreffelijk.

-----

We arriveren in Rabat met de trein. Een nieuwe stad. Even weer oriënteren. Ze hebben hun woord gehouden. Yahya haalt ons met een vriend op van het station. Eenmaal bij hen thuis verwelkomt moeder ons met een grote verse salade, du petit lait (soort karnemelk) brood en chouchouka. Al gauw hebben we door dat we hier alleen tonnetje rond vandaan kunnen komen. Eten is er altijd in overvloed. Bord leegeten is not done. De kleine bordjes worden stapelsvol beladen. Handenwassen voor én na het eten een must. Net zoals omkleden voor het diner (je bent 'vies' van het werken en reizen) en schoenen uit op het tapijt. Er staan maar een paar glazen op tafel en het is normaal dat dat meerdere mensen uit hetzelfde glas drinken. Ze staan erop dat we blijven logeren, de kinderen slapen we in de woonkamer. Bezwaard? Nee hoor, geen discussie mogelijk. Wij zijn hun gasten voor de komende dagen. En gasten worden in Marokko behandeld als prinsessen.

Voor ons zijn het vermoeiende maar prachtige dagen. We leren veel over de cultuur en gewoontes. We krijgen een op maat gemaakte artistieke hennabeschildering. Spelen een potje Marokkaanse kaart met de nichtjes. Proberen de Hollandse lompe versie van buikdansen. Leren onze namen te schrijven in het Arabisch. Doen mee aan het maandelijkse tapijtwasritueel op het dakterras. Ontmoeten vrienden. Spelen gitaar en zingen liedjes. Roken appeltabak in de shisha. Koken een Hollands maal als bedankje voor de familie. Leren de meiden het Nederlandse 'Iene-miene-mutte' rijmpje (wat uiteindelijk klinkt als "ineumineu meute ten put groite, ten put caat... is the boss!"). We zien ook dat vrouwen zich toch nog erg aanpassen aan de mannen, die toch voornamelijk de dienst uitmaken. De vrouwen in het huis wachten rustig úren met het eten, tot de mannen terug zijn. De man zijn wil is wet. Er wordt flink uitgepakt met verschillende maaltijden, wat belangrijke momenten op een dag zijn. Huisgemaakte pinda- abrikozencakes, tajineschotels en zelfgebakken pannenkoeken. We krijgen cadeautjes, omdat ze het fantastisch vinden dat we bij hen te gast zijn.

Toch is daar de onvermijdelijke dag van het afscheid. De kleine meid heeft tranen. We geven ze kleine persoonlijke aandenken van onszelf. Een paar oorbellen, een petje en een armband. Moeder stopt ons gauw nog een stapel pannenkoeken in zilverfolie toe voor onderweg. Adressen worden uitgewisseld. We zullen hier te allen tijde welkom zijn, onze families en vrienden ook. In de bus krijgen we reeds een smsje. "Vous nous manquez déjà beaucoup!" We gaan weg met gemengde gevoelens. Aan de ene kant is het heerlijk om weer je eigen pad te kiezen. Aan de andere kant voelt het alsof we ons Marokkaanse thuis achterlaten. Gaandeweg de week vervaagt de hennatekening stukje bij beetje. De herinnering blijft.

------

We vervolgen onze route terug naar Essaouira. Nog even bijkomen. Een moment van bezinning. Watermeloenen als skippyballen. Nog even een adempauze voordat we ons voor nog één dag in de drukte van Marrakech storten. Wát een bijzondere reis was dit. Het einde van onze trip. Weer bepakt en bezakt met muffe vakantiespullen en souvenirs. De nachtvlucht terug naar Amsterdam. Twee mooie weken en een hoop ervaringen en levenslessen rijker. Mijn eigen bed slaapt weer voortreffelijk.

-oOo-

Nu even een hapje eten en dan lekker weer vroeg tussen de Noorse lakens. Ik merk dat er nog veel omschakelmoeheid in mijn lichaam zit. Morgen naar Toulouse, op zaterdag gevolgd door een op-en-neertje Bologna. De foto's voor bij deze blog heb ik al uitgezocht, maar die staan nog op mijn eigen computer. Zodra ik weer thuis ben zal ik deze online zetten.